Ang. beaverite-(Cu) to jeden z minerałów sprawiających ogromne kłopoty przy spolszczaniu nazwy (czego oczywiście ortodoksyjni miłośnicy mineralogii nie robią). W nagłówku znajduje się wersja wybrana tzw. krakowskim targiem, czyli kompromis niezadowalający nikogo. Należałoby to w rzeczywistości spolszczyć fonetycznie do „biweryt”, chociaż moim ulubionym pomysłem jest przetłumaczenie na „bobroit”, bo czemu nie 🙂
Skoro już przy tym jesteśmy, to nazwa beaverytu-(Cu) pochodzi od Beaver County w stanie Utah, gdzie napotkano ten minerał po raz pierwszy. Przyrostek Cu otrzymał w 2010 roku, gdy ustalono, że istnieje też jego o wiele rzadszy odpowiednik cynkowy. Sam beaveryt-(Cu) też nie jest mocno rozpowszechniony, aczkolwiek znaleziono go w ponad 200 miejscach na Ziemi, głównie w USA i Europie południowo-zachodniej (najbliżej Polski – w Harrachovie). Często współwystępuje z innymi minerałami, np. z czerwonym kuprytem albo zielonym cynkoliwenitem. Ładne kryształki są widoczne dopiero w dużym powiększeniu – gołym okiem widzimy żółty nalot na skale.
Wzór tego minerału ma postać Pb(Fe³⁺₂Cu)(SO₄)₂(OH)₆, co wskazuje, że jest to przede wszystkim minerał ołowiu, a to tłumaczy jego żółte zabarwienie (odmiana zawierająca Zn zamiast Cu ma podobną barwę). Twardość 3,5–4,5, gęstość ok. 4,4 g/cm³. Nierozpuszczalny w wodzie, ale rozpuszczalny w kwasie solnym z wytworzeniem galaretowatej pozostałości.
Beaveryt-(Cu) należy do grupy ałunitu i ma w niej jeszcze jeden analog… osa… riza… wait. Osarizawait. W tym z kolei minerale trójdodatnie jony żelaza są zastąpione takimiż jonami glinu. Oba te minerały tworzą ze sobą tzw. roztwory stałe. Jeśli ktoś się dziwi, że roztwór może być stały, to zwrócę uwagę, że taki charakter ma wiele stopów, np. stal jest roztworem stałym różnych połączeń żelaza z węglem.
Beaveryt-(Cu) powstaje jako minerał wtórny w strefach utleniania rud ołowiu zawierających też miedź. Jest na tyle rzadki, że strony kamiennomagiczne go nie znają, więc niestety nie ma z czego się pośmiać.
[zdjęcia za pośrednictwem strony mindat.org, autorzy: Michael Förch × 3, Alex Earl, Stephan Wolfsried, Elmar Lackner, Brent Thorne, Christopher O’Neill, Paul De Bondt]
