120. Najsławniejsze kamienie – szafir

Na koniec serii „Najsławniejsze kamienie” – szafiry. Szafir jest odmianą korundu (jak rubin), zabarwioną najczęściej na niebiesko przez domieszki żelaza i tytanu. Nazwą „szafir” określa się też odmiany korundu o innych barwach, znane są także szafiry dwubarwne. Tylko odmiana czerwona ma osobną nazwę, ale o rubinie już było. Słowo „szafir” pochodzi prawdopodobnie od hebrajskiego nazwy tego kamienia, sappir. W starożytnej Grecji określano nią pierwotnie lapis lazuli. Co ciekawe, syntetyczne szafiry stosuje się dziś jako podłoża dla półprzewodników. Wśród najsłynniejszych dziś szafirów najwięcej jest kamieni wykazujących efekt gwiazdy.

1) The Star of Adam, czyli Gwiazda Adama, to owalny błękitny szafir o szlifie kaboszonowym (tak zwykle szlifuje się kamienie wykazujące efekt gwiazdy lub kociego oka), największy szafir gwiaździsty świata. Waży ponad 1400 karatów (281 g), a jego wartość szacuje się na od 100 do 300 milionów dolarów. Znaleziono go w 2015 roku w mieście Ratnapura na Sri Lance. Miejscowość ta jest tradycyjnym ośrodkiem handlu drogimi kamieniami, a jej nazwa oznacza „miasto klejnotów”.

1a) Nazwa Gwiazdy Adama, nadana przez pierwszego właściciela, pochodzi od biblijnego Adama i wywodzi się od muzułmańskiego przekonania, że po opuszczeniu raju Adam przybył na Sri Lankę i mieszkał na jednym z tamtejszych szczytów, nazywanym Górą Adama (wys. 2243 m npm). Jest to związane z tradycją, że Eden znajdował się właśnie na Sri Lance (aczkolwiek ta sama tradycja mówi, że Adam miał 30 stóp wzrostu, co jakby niezbyt korzystnie wpływa na jej wiarygodność).

.

2) Przed odkryciem Gwiazdy Adama największym szafirem gwiaździstym świata była Czarna Gwiazda Queenslandu, zgodnie z nazwą – czarny szafir pochodzący z Australii. Kamień ten waży 733 karaty (prawie 147 g) i został podobno znaleziony w latach 30. XX wieku przez 12-letniego Roya Spencera na polach kamienionośnych w pobliżu miasta Anakie. Oczywiście kamień nieoszlifowany nie był zbyt ładny, więc ojciec znalazcy uznał, że nie ma wielkiej wartości i używał go do przytrzymywania drzwi, by się nie zamknęły.

2a) W 1947 roku Spencer sprzedał go jubilerowi Harry’emu Kazanjianowi za 18 tysięcy dolarów. Kazanjian zeszlifował z niego ponad 400 karatów, by odsłonić widok gwiazdy. Przez długi czas rodzina jubilera opierała się propozycjom sprzedaży i jedynie wypożyczyła go Smithsonian Institution. Na początku bieżącego wieku doszło do pewnej afery w związku z kolejną próbą kupna tego kamienia i obecnie znajduje się on w rękach prywatnego anonimowego właściciela. 25 lat temu jego wartość oszacowano na co najmniej 90 milionów dolarów.

.

3) Gwiazda Indii jest szafirem gwiaździstym o wadze 563 karaty (prawie 113 g) o szlifie kaboszonowym. Jest to najpiękniejszy szafir gwiaździsty na świecie, bez skaz, regularny i – co unikalne – wykazujący wzór gwiazdy po obu stronach. Liczy sobie 2 miliardy lat, a pochodzi ze Sri Lanki. Lekko mleczne zabarwienie tego kamienia wywołane jest domieszką rutylu. Obecnie znajduje się on w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku.

3a) Gwiazda Indii została pozyskana podczas paryskiej Wystawy Światowej w 1900 roku przez znanego nam już George’a Kunza (tego od kuncytu) Dla słynnego amerykańskiego finansisty J.P.Morgana, który później przekazał swoją kolekcję wspomnianemu muzeum. W 1964 roku Gwiazda Indii wraz z kilkoma innymi klejnotami została ukradziona przez złodziei, którzy otworzyli za dnia okno toalety i wrócili tamtędy w nocy. Co prawda Gwiazda Indii była zabezpieczona alarmem, ale jego bateria była wyczerpana… Na szczęście w rok później jeden ze złodziei poszedł na układ z policją i wskazał skrytkę na dworcu autobusowym w Miami, w której ukryta była większość ukradzionych kamieni, w tym Gwiazda Indii.

.

4) Ostatni na dziś gwiaździsty kaboszon to Gwiazda Bombaju, fioletowoniebieski szmaragd ze Sri Lanki, o wadze 182 karaty (36,4 g). Kamień ten został zakupiony przez Douglasa Fairbanksa, który podarował go swojej żonie, również gwieździe filmu niemego, Mary Pickford (na marginesie, Pickford, wraz z Fairbanksem, Chaplinem i D.W.Griffithem jest współzałożycielką powstałej sto lat wytwórni filmowej United Artists). Pickford zapisała w spadku Gwiazdę Bombaju Smithsonian Institution. Nazwę związaną z tym klejnotem, „Bombay Sapphire”, nosi jeden z brytyjskich gatunków ginu.

.

5) Logan to nieskazitelny szafir ze Sri Lanki, o wadze 423 karaty (84,6 g) i rozmiarach jajka. Jego nazwa pochodzi od nazwiska Polly Logan, która w 1960 roku podarowała go Smithsonian Institution. Jest oszlifowany fasetowo i wprawiony w broszę, w której otacza go 20 małych brylantów.

.

6) Szafirowy naszyjnik Bismarck to platynowy naszyjnik Cartiera, wysadzany brylantami, z dużym birmańskim szafirem o szlifie płaskim (waga ok. 99 karatów, 20 g). Nazwa naszyjnika pochodzi od hrabiny Mony von Bismarck, która nabyła szafir na Sri Lance w 1926 podczas swojego miesiąca miodowego, a w 1967 roku podarowała naszyjnik – zgadnijcie – no tak, Smithsonian Institution.

.

7) Szafir Królowa Maria Rumuńska należy do klejnotów koronnych Marii Koburg, królowej Rumunii w latach 1914-27. Jest wprawiony w naszyjnik i waży 478 karatów (niecałe 96 g). Został zakupiony dla żony przez króla Ferdynanda w 1921 roku za 1 milion 375 tys. franków.

.

8) Szafir Stuartów to owalny, 104-karatowy (21 g) kamień o wymiarach 38 na 25 mm. Nie wiadomo dokładnie, skąd pochodzi, pierwsze pewne przekazy mówią, że należał do króla Jakuba II (powszechnie znienawidzonego i zdetronizowanego przez „Wspaniałą Rewolucję” w 1688 roku, która wprowadziła na tron brytyjski Wilhelma III Orańskiego). Pierwotnie znajdował się na przedzie brytyjskiej korony państwowej, ale w 1909 roku został przeniesiony na jej tył, by zrobić miejsce dla Cullinana II. Wraz z innymi brytyjskimi klejnotami koronnymi można go dziś podziwiać w twierdzy Tower.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.