37. Gorzko, gorzko!

Grejpfrut (lub grapefruit 馃檪 ), pierwotnie zwany zakazanym owocem (co uzasadnia jego nazwa 艂aci艅ska, Citrus 脳 paradisi), pochodzi z drzewa grejpfrutowego, kt贸re jest barbadosk膮 przypadkow膮 krzy偶贸wk膮 s艂odkiej pomara艅czy i pomelo (krzy偶yk w nazwie oznacza w艂a艣nie hybryd臋). Owoce rosn膮 na tym drzewie w gronach, st膮d nazwa angielska, kt贸r膮 przej臋li艣my tak偶e w Polsce.

Grejpfrut jest jednym z najwi臋kszych owoc贸w cytrusowych 鈥 mo偶e mie膰 nawet 15 cm 艣rednicy i ust臋puje rozmiarem tylko pomelo. Pierwsze wiadomo艣ci o tym owocu pochodz膮 z 1750 roku. Grejpfrut mo偶e mie膰 zielon膮, 偶贸艂t膮 lub lekko pomara艅czow膮 sk贸rk臋, a mi膮偶sz bia艂y, 偶贸艂ty, pomara艅czowy, r贸偶owy lub czerwony. Odmiana 1929 U.S. Ruby Red jest pierwsz膮 opatentowan膮 odmian膮 owocu.

Smak owocu grejpfruta jest zwykle gorzkawy (osobi艣cie nie przepadam). Za charakterystyczny smak i zapach odpowiada m.in. tzw. merkaptan grejpfrutowy, nienasycony w臋glowod贸r zawieraj膮cy grup臋 鈥揝H, analogiczn膮 do grupy funkcyjnej alkoholi, ale zwykle nadaj膮c膮 zwi膮zkom chemicznym silny, niekoniecznie przyjemny zapach.

Gorzki smak owocu jest te偶 konsekwencj膮 obecno艣ci zwi膮zk贸w wchodz膮cych w sk艂ad olejku eterycznego, jaki mo偶na otrzyma膰 z grejpfruta. Nale偶膮 do nich limonen (nawet 96%), myrcen, sabinen i inne. S膮 to tzw. zwi膮zki terpenowe, czyli w臋glowodory o skomplikowanej budowie cz膮steczki, z jednym lub wi臋ksz膮 liczb膮 wi膮za艅 podw贸jnych C=C. Olejek grejpfrutowy otrzymuje si臋 przez wyt艂aczanie sk贸rek, najcz臋艣ciej b臋d膮cych produktem odpadowym po wyciskaniu soku. Mimo du偶ej dost臋pno艣ci surowca olejek ten jest drogi (do 95$ za 1 kg), poniewa偶 wydajno艣膰 wyt艂aczania olejku wynosi zaledwie 0,12%.

Olejek grejpfrutowy ma dzia艂anie antybakteryjne, ale nie powinien wyst臋powa膰 w preparatach wystawianych na dzia艂anie promieni s艂onecznych, bowiem niekt贸re jego sk艂adniki ulegaj膮 wtedy niekorzystnym reakcjom i przechodz膮 w zwi膮zki powoduj膮ce reakcje uczuleniowe. Zapach tego olejku nale偶y do szczeg贸lnie trwa艂ych 鈥 utrzymuje si臋 nawet przez 264 godziny.