413. Philipsburgit

Philipsburgit (a może filipsburgit?) jest minerałem miedzi i cynku, o wzorze Cu₅Zn(AsO₄)(PO₄)(OH)₆·H₂O. Jak widać z tego wzoru, teoretycznie na jeden atom cynku powinno przypadać pięć atomów miedzi, ale rzeczywiste kryształy nigdy nie są doskonałe i stosunek Cu:Zn nie przekracza w nich 3:1. Barwa wyraziście zielona, twardość 3–4 w skali Mohsa, gęstość ok. 4,1 g/cm³.

Nazwa tego minerału pochodzi od amerykańskiego miasta Philipsburg w stanie Montana, znajdującego się w pobliżu lokalizacji typowej. Philipsburgit należy do szeregu rozciągającego się od kipuszytu (czysty fosforan) do goldhilitu (czysty arsenian) – oba są zielone, tylko inaczej. Czasem ta różnica bywa na tyle subtelna, że goldhilit znajdowany w innych miejscach jest mylnie identyfikowany jako philipsburgit. Philipsburgit bywa też mylony z cynkoliwenitem.

Jest to rzadki minerał, choć rozproszony po całym świecie. W Polsce znaleziono go w Miedziance, w Karkonoszach.

Philipsburg, znajdujący się w hrabstwie Granite, niedaleko góry o tej samej nazwie, należy do kilku ośrodków dawnego zagłębia srebrowego Montany. Dziś jest miasteczkiem cierpiącym na brak miejsc pracy, ponieważ najlepsze czasy tego górnictwa to II połowa XIX wieku. Aktualnie srebro jest jeszcze otrzymywane jako produkt uboczny wydobycia miedzi, w innej pobliskiej miejscowości, Butte.

Po ostatecznym zamknięciu miejscowych kopalń w 1980 roku liczba mieszkańców Philipsburga spadła poniżej tysiąca, podczas gdy w początkach XX wieku przekraczała 1700 (brak jednak danych z wcześniejszego stulecia, kiedy zapewne była jeszcze większa). Można jednak powiedzieć, że Philipsburg miał trochę szczęścia, bo np. górnicze miasteczko Granite zlokalizowane bliżej wspomnianej góry zostało całkowicie opuszczone w latach 90. XIX wieku i zmieniło się w miasto-widmo. Natomiast Philipsburg jest zadbany i trochę „modny” – celebryci biorą tam ślub, dokonały tego m.in. aktorki Kate Bosworth i Scarlett Johansson.

Przyczyną załamania się amerykańskiego górnictwa srebra było odwołanie ustawy Shermana o zakupie srebra, która nakazywała rządowi kupowanie dużej ilości srebra każdego roku – Stany nabywały praktycznie całą krajową produkcję tego metalu. Celem tej ustawy (wprowadzonej w 1890 roku, przetrwała tylko trzy lata, ale stanowiła poszerzenie podobnej wcześniejszej ustawy z lat 70.) było przeciwdziałanie spadkowi cen srebra, jednak po jej anulowaniu cena spadła ponownie. Rząd bił z kupowanego kruszcu srebrną monetę, która była używana w powszechnym obiegu, ale potem zniechęcano do korzystania z niej. Odwołanie ustawy przyczyniło się do zubożenia górników (którzy stracili pracę) oraz rolników (którzy mieli problem ze spłacaniem zaciągniętych pożyczek w warunkach deflacji, gdyż ta dodatkowo zwiększała ich koszt).

[zdjęcia za pośrednictwem strony mindat.org, autorzy: Steve Rust; Robert O. Meyer × 2; O. Dziallas (wiodące); Arliguie M; Yaiba Sakaguchi; Manfred Kampf; Luigi Chiappino; Stephan Wolfsried]

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *